Bir ne-ne konumuz var ki mutlaka detaya girmeli münasip bir vakitte. Neither-nor diye de hatırlayabiliriz.
İlk ne zaman başladı acaba frenk dillerindeki adeti Türkçe’ye hakim kılma gayreti? Hangimiz diyor, “Anne bu hafta sonu ne Ankara’ya ne İzmir’e gitmiyorum?”
(O soru işareti, Frenk dillerinin etkisiyle artık tırnağın içine gidiyor. O da zor mevzu. O kadar zor ki, George Orwell’in 1984′ünde milleti lüzumsuz detaylarla meşgul etme bakanlığı işte bu tür işlerle iştigal ediyordu bizzat.)
Benim bildiğim, bizde ya şöyle denir:
1. “Anne, bu hafta sonu Ankara’ya da İzmir’e de gitmiyorum.”
yahut
2. “Anne, bu hafta sonu ne Ankara’ya gidiyorum ne de İzmir’e..”
Ki bu ikinci ne-ne formatı Batı dillerindeki neither-nor yapısına uygundur. Ama yalnızca devrik cümle olarak kullanıldığında. Bir numaralı örnekte teşhir olunan alternatif ise sadece frankofon baş yazarların, Türkçesi zayıf Galatasaraylılar’ın ve İzmir Amerikan’dan direkt Los Angeles Bilmemne High’a giden delikanlıların tercihi olabilir.
Diyorum ya, bir Çetin Emeç olsa bunların hepsine haddini bildirirdi de… Ertuğrul Özkök’ün bu işlerle uğraşacak hali yok. Çünkü o gazetesindeki lisan hatalarını yahut tashih artıklarını namus meselesi yapacak nesilden değil.
Tabii Eşek Arısı vızıldar ama her daim kendinden yana şüphelidir. Mı acaba ile geçer ömrü. Haksız da sayılmaz. Çünkü bir gün değilse de öbüründe karşısına zor bir örnek çıkar. Şuna ne demeli?
“Siz bizi gözden mi çıkardınız?”
Aslında gramer olarak yanlış gibi görünüyor ilk bakışta. Çünkü suali soranın muradı şu değil:
“Siz bizi bir şeyden çıkardınız, o çıkardığınız şey göz mü?”
Alakası yok. Hepimizin anladığı gibi o soru, yani:
“Siz bizi gözden çıkardınız mı?”
Normal şartlar altında cümle içinde kullanıldığı yer itibariyle mi ekinin gördüğü fonksiyon tercih belirtmektir. Yani neyin nereden çıkarıldığını netleştirmektir. Burada ise sadece vurgu için orada duruyor. Durduğu yer doğru, başka yerde durma imkanı da yok elbette.
Elbette.
Mi acaba?
